Boerenpioen

Soms herontdek je planten die je een tijd niet gebruikt hebt, of waar je tijdens het samenstellen van een plantenassortiment opnieuw door gefascineerd raakt. De boerenpioen (Paeonia officinalis) is zo’n plant. Vergelijkbaar met een vergeten groente, een soort die tegenwoordig minder wordt gebruikt maar een lange historie heeft.

De boerenpioen behoort tot de kruidachtige pioenrozen en heeft de karakteristieke eigenschappen van een vaste plant. Hij sterft in het najaar af tot aan de grond en in het voorjaar verschijnen er rode punten waaruit de stengels, bladeren en bloem en groeien. De pioen heeft vlezige wortels met knolachtige verdikkingen en is een zomerbloeiende plant die vanaf juni prachtige bloemen geeft. Met een hoogte van tussen de 60 en 100 centimeter past hij prima in een vaste plantenborder. Daarnaast houdt de pioen van een kalkrijke bodem. Van origine komt hij voor in de streken rond de Middellandse Zee, van Zuid-Frankrijk tot aan het westen van de Balkan.

Geschiedenis

De pioen was al bekend in de Griekse tijd. De Latijnse naam is Paeonia, wat is afgeleid van Paieon, de Griekse arts van de goden. De wortels van de pioenhebben een geneeskrachtige werking (koortswerend, bloeddrukverlagend) en ook de zaden werden gebruikt vanwege hun medicinale eigenschappen. Eeuwen later, in de middeleeuwen, werd de pioen gebruikt in de kruidentuinen van kloosters en verwerkt tot medicijn. Deze rol als medicinaal kruid heeft de pioen gehad tot de 19e eeuw. Daarna werd de plant vooral in Frankrijk en Engeland ook steeds meer als sierplant gebruikt. Tot op de dag van vandaag is de pioen nog altijd een gangbare tuinplant. Daar naast blijft hij nuttig voor de farmacie, de alternatieve geneeskunde en de parfumindustrie.

Onderhoud

Pioenrozen staan bij voorkeur op een plek in de zon-halfschaduw. Ze hebben per dag dus een paar uur zon nodig, maar niet de hele dag.De juiste grond is een belangrijke voorwaarde voor gezonde en vitale planten. Ze hebben een uitgesproken voorkeur voor voedzame grond die voldoende kalk bevat, liefst klei- of zavelgrond. In de groeiperiode is voldoende vocht noodzakelijk. Door de juiste standplaats te kiezen reguleert zich dat echter vanzelf enis extra watergeven vrijwel niet nodig. In de winter daarentegen is het van belang dat de grond niet te lang nat blijft en goed afwatert. Wanneer je de pioenen na de bloei in juli beendermeel geeft en in het vroege voorjaar gedroogde koemest,
word je beloond met prachtige bloemen in juni. Grote bloemen moeten ondersteund worden. Houd er rekening mee dat ze een lange tijd op dezelfde plaats moeten staan, voordat ze veel bloemen geven.

Een gezond bodemleven voor de tuin

Een gezonde en vitale tuin valt of staat met een goede bodem. Afhankelijk vanwaar u in Frankrijk woont) zal de bodemopbouw verschillen. Daarom is het handig om daar enige basiskennis van te hebben. Niet alleen met het oog op uw tuin) maar ook voor als u bijvoorbeeld bouwplannen heeft of een zwembad wilt aanleggen.

Bodemkennis kan veel vragen beantwoorden. Zowel met betrekking tot uw tuin als de omgeving waar u woont. U zult dan ook zien dat bepaalde planten en bomen specifiek zijn voor uw gebied en een indicator vormen voor de bodemgesteldheid van uw regio.
Planten en bomen vormen over het algemeen wortels in de bovenste laag van de grond, doorgaans in de bovenste 60 tot 80cm.Het is dus van belang dat de bovenste laag (de teellaag) van uw tu in goed waterdoorlatend is en voldoende humus, voedingsstoffen en micro-organismen (bacteriën en schimmels) bevat. Kortom een goede structuur. Als u dit op orde hebt, is de basis gelegd voor een gezonde en vitale tuin. Uw planten en bomen hebben dan minder kans om ziek te worden.

Bemesting en structuurverbeteraars

Als dit niet het geval is, zijn er verschillende manieren om de bodem weergezond te krijgen. U kunt dan bijvoorbeeld kiezen voor natuurlijke bemesting. Dat kan in het voorjaar door het toevoegen van compost; vergane plantenresten die u doorspit in de grond. Een andere mogelijkheid is om in het najaar groen bemesting te zaaien. Dit is met name een goede optie bij een moestuin of een braakliggend terrein dat nog een tuin moet worden. Groenbemesting zijn kruidachtige planten die eind van de winter en vroeg in het voorjaar groeien en die u in voorjaar onderspit in de grond. Een ander prima alternatief is het gebruik van structuurverbeteraars. Die kunt u in grote en kleine verpakkingen kopen. Het zijn een granulaten (korrels) met bacteriën en schimmels. De micro-organismen zorgen voor een actief bodemleven en stimuleren daardoor de wortelgroei. Voorbeelden van dit soort producten zijn DCM vivimus of EcostyleTerra Fertiel. Wanneer u meer wilt weten over de geologie van uw regio, kunt u te rade gaan bij het Institut Geographique National. (www.ign.fr).

 

De veelzijdige rozenbottel

In de winter is er doorgaans minder te beleven in de tuin. De bladeren zijn gevallen en planten afgestorven. Hoewel veel planten hun sierwaarde verliezen in de winter, zijn er ook planten die in het najaar en de winter juist nog van alles te bieden hebben. Besdragende planten is zo’n plantengroep, met de bottels van de roos als een wat ondergewaardeerd sierelement.

Vooral rond de kerstperiode worden besdragende planten extra onder de aandacht gebracht. Denk bijvoorbeeld aan de hulst (Ilex) of de bergthee (Gaulteria). Een plant waar je misschien minder snel aan denkt is de roos met zijn bottels. De roos is een bijzonder veelzijdige plant, met in de zomer zijn prachtige bloemen en de heerlijke geur, en in het najaar tot diep in de winter de bottels.

Met name de bottels hebben een sierwaarde waar minder aandacht aan wordt besteed. Vaak gaat de aandacht uit naar de bloemen en de geur van de roos. Dat is jammer, want rozenbottels zijn een sieraad in de tuin. Bottels zijn er in veel variaties, zowel in kleur, vorm als grootte. Ook zijn rozenbottels echte vitaminebommen, ze zijn rijk aan vitamine A, B1, B2 en C. Maar dat niet alleen. Je kunt er jam, gelei of thee van maken en ze bezitten geneeskrachtige werking. Door al deze eigenschappen worden ze dikwijls ook toegekend tot de groep van superfoods.

Krijgt elke roos bottels?

Niet alle rozen krijgen bottels. Heel veel rozen die wij kennen zijn gecultiveerde rozen. Wat betekent dat ze verbeterd of veredeld zijn. Bottel dragende rozen zijn wilde rozen of botanische rozen. Ze bloeien in juni en vormen daarna de bottels die tot in de winter aan de plant kunnen blijven zitten. Wanneer u rozenbottels wilt oogsten dan kun je dat het beste doen na de eerste nachtvorst. Vaak is dat begin november. Wanneer u ze laat zitten, weten de vogels er wel raad mee.

Rosa rugosa, canina en rubiginosa

De bekendste wilde rozensoort is de Rosa rugosa (Japanse rimpelroos). Een prachtige, gezonde en sterke roos die prima gebruikt kan worden voor verwildering, in vogelbosjes of als losse bloeiende haag. In de zomer geeft deze roos mooie bloemen en vervolgens rode ovaalvormige bottels. Ook de herfstverkleuring van het blad naar geel is absoluut een sierwaarde.
Binnen deze groep van rozen (Rosa rugosa) zijn meer soorten te vinden die mooie bottels geven, maar ook uitstekend droge en warme condities doorstaan. Hierdoor zijn de uitermate geschikt om te gebruiken in gebieden waar minder regen valt. Mooie soorten zijn Rosa rugosa ‘Hansa’, ‘Robusta’, ‘Scabrosa’ of ‘Dagmar Hastrup’.
Een andere mooie soort is de Rosa canina, (Hondsroos) deze geeft langwerpige bottels, in tegenstelling tot de meer ronde van de rugosa. Ook de Rosa rubiginosa (Egelantier) is de moeite waard vanwege zijn ovale en sterk behaarde en helrode bottels. Wanneer je van deze soort de bladeren tussen je vingers kneus komt er een heerlijke appelgeur vrij.

Meer informatie

Wilt u meer weten over rozenbottels of het gebruik van rozenbottels, raadpleeg dan de vele websites op internet hoe u de bottels kunt verwerken tot bijvoorbeeld jam, sap of gelei. Natuurlijk kunt u ook gewoon genieten van de bottels in de winter of juist aanplanten wanneer u meer vogels wilt aantrekken tot uw tuin.